Η ψυχοθεραπεία είναι μια συνεργασία με εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Μέσα από τη συζήτηση και δομημένες τεχνικές, το άτομο κατανοεί καλύτερα τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του και βρίσκει τρόπους να διαχειριστεί όσα το δυσκολεύουν. Οι δυσκολίες ψυχικής υγείας είναι συχνές: σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το 2023 σχεδόν 1 στους 7 ανθρώπους παγκοσμίως ζούσε με κάποια ψυχική διαταραχή.
Σε τι μπορεί να βοηθήσει
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι υπάρχουν αποτελεσματικές ψυχολογικές θεραπείες για το άγχος, την κατάθλιψη και το μετατραυματικό στρες. Για την κατάθλιψη, αναφέρει ως αποτελεσματικές την ενεργοποίηση συμπεριφοράς, τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, τη διαπροσωπική ψυχοθεραπεία και τη θεραπεία επίλυσης προβλημάτων.
Για τις διαταραχές διαγωγής στα παιδιά, οι ψυχολογικές παρεμβάσεις συχνά περιλαμβάνουν γονείς, φροντιστές και εκπαιδευτικούς.
Η ψυχοθεραπεία δεν απευθύνεται μόνο σε όσους έχουν κάποια διάγνωση: μπορεί να βοηθήσει και σε δύσκολες περιόδους, όπως μια απώλεια, μια σημαντική αλλαγή ή δυσκολίες στις σχέσεις.
Μορφές ψυχοθεραπείας
Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις. Η κατάλληλη επιλέγεται με βάση τις ανάγκες και τους στόχους κάθε ατόμου. Ενδεικτικά:
Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ)
Βοηθά το άτομο να αλλάξει τρόπους σκέψης και δράσης που συντηρούν τη δυσκολία. Συχνά περιλαμβάνει εξάσκηση ανάμεσα στις συνεδρίες.
Συμβουλευτική
Προσφέρει χώρο για να μιλήσετε για τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις εμπειρίες σας, ώστε να βρείτε τις δικές σας λύσεις.
Διαπροσωπική θεραπεία
Εστιάζει στις δυσκολίες στις σχέσεις με τους άλλους και στους τρόπους να τις διαχειριστείτε.
Παρεμβάσεις με τη συμμετοχή της οικογένειας
Ιδίως όταν η υποστήριξη αφορά παιδιά, οι γονείς και οι φροντιστές συμμετέχουν ενεργά, ώστε οι αλλαγές να στηρίζονται και στο σπίτι.
Παιδιά και έφηβοι
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, 1 στους 7 εφήβους 10–19 ετών παγκοσμίως βιώνει κάποια ψυχική διαταραχή, και όταν οι δυσκολίες αυτές δεν αντιμετωπίζονται, οι συνέπειες μπορεί να επεκταθούν στην ενήλικη ζωή. Για τις αγχώδεις διαταραχές σε παιδιά και εφήβους, ανασκόπηση της Cochrane (2020) με 87 μελέτες βρήκε ότι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία πιθανότατα αυξάνει την ύφεση της κύριας διάγνωσης άγχους σε σύγκριση με την αναμονή χωρίς θεραπεία (49,4% έναντι 17,8%). Σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα ή με άλλες θεραπείες, τα δεδομένα ήταν λιγότερο βέβαια.
Ένα παράδειγμα
Ένα παιδί που αγχώνεται έντονα πριν από το σχολείο, παραπονιέται συχνά για πονοκοιλιά και αποφεύγει τις δραστηριότητες με τους συνομηλίκους του μπορεί να ωφεληθεί από μια αξιολόγηση. Στη θεραπεία, το παιδί μαθαίνει με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του και να δοκιμάζει σταδιακά όσα φοβάται, ενώ οι γονείς παίρνουν καθοδήγηση για το πώς να το στηρίζουν.
Τι να περιμένετε
- Στις πρώτες συναντήσεις συζητάτε τι σας απασχολεί και ορίζετε μαζί με τον θεραπευτή τους στόχους
- Οι συνεδρίες μπορεί να είναι ατομικές ή ομαδικές, δια ζώσης ή από απόσταση
- Η πρόοδος συζητιέται τακτικά και η προσέγγιση προσαρμόζεται όταν χρειάζεται
Η ψυχοθεραπεία δεν προσφέρει έτοιμες λύσεις ούτε εγγυημένα αποτελέσματα. Είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται μέσα από τη συνεργασία, με ρυθμό που ταιριάζει στο κάθε άτομο.
Πότε αξίζει να ζητήσετε υποστήριξη
- Θλίψη, ευερεθιστότητα ή αίσθημα κενού που διαρκούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας
- Απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης για δραστηριότητες που σας άρεσαν
- Αλλαγές στον ύπνο, στην όρεξη ή στο βάρος, κούραση και χαμηλή ενέργεια
- Δυσκολία συγκέντρωσης, έντονες ενοχές ή απαισιοδοξία για το μέλλον
- Άγχος ή ανησυχία που δυσκολεύουν την καθημερινότητα, το σχολείο ή την εργασία
Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι στην κατάθλιψη τα συμπτώματα διαρκούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε μέρα, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Τα σημάδια αυτά δεν αποτελούν διάγνωση· μια συνάντηση με επαγγελματία ψυχικής υγείας βοηθά να εκτιμηθεί τι χρειάζεται. Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, ζητήστε αμέσως βοήθεια: καλέστε το 112 ή τη 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018.
Έχετε ερωτήσεις για την ομιλία, την κίνηση ή την ανάπτυξη; Ελάτε να συζητήσουμε στο κέντρο μας στα Ιωάννινα.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από ειδικό.